Alanı kontrol ettiniz, malzemeyi hazırladınız ve onay formlarını topladınız. Şimdi karşınızda yirmi genç var: kimi heyecanlı, kimi gergin, kimi orada olmak isteyip istemediğinden emin değil. Önümüzdeki beş dakika – kuralları nasıl anlattığınız – tüm oturumu şekillendirecek. Ve bir noktada bir şeyler ters gidecek: sıyrılmış bir diz, bir sayı üzerine bir tartışma. Bu ders her iki anı da ele alıyor.

01Bir kapsayıcılık biçimi olarak kuralları iletmek

I-PLAY müfredatı güçlü bir soru sorar: Kuralları iletmek neden başlı başına bir kapsayıcılık biçimidir ve başarısız olduğunda nasıl görünür? Bir anlatım uzun, hızlı ve yalnızca sözlü olduğunda, insanları sessizce dışlar: dili paylaşmayanları, işitme engeli ya da zihinsel engeli olanları ve sadece kaygılı olanları. İyi bir anlatım, herkesin oyuna aynı anlayışla başlamasını sağlar.

02Erişilebilir bir anlatım için altı ilke

1. 1Sadece anlatmayın, gösterin. Oyunu birkaç gönüllüyle gösterin. Dijital Araç Seti, uzun sözlü açıklamaların yerine fiziksel gösterimi önerir.
2. 2Kısa tutun. Yalnızca başlamak için gerekeni açıklayın. Ayrıntıları oyun ilerledikçe ekleyin.
3. 3Birkaç temel komut kullanın. “Dur”, “başla”, “değiş” ve “aferin” gibi basit işaretler üzerinde anlaşın – çok dilli gruplar için de bunları oturumdan önce katılımcıların dillerinde öğrenin.
4. 4Görsel destek kullanın. Bölgeleri renklerle ya da konilerle işaretleyin; simgelere dayalı kural kartları ya da kuralların sade dilde yazılmış hâllerini kullanın.
5. 5Sınav yapmadan anlaşılıp anlaşılmadığını kontrol edin. “Herkes anladı mı?” diye sormak yerine kısa bir deneme turu yapın.
6. 6Oyunu durdurmak için işaretler üzerinde anlaşın. “Donun” anlamına gelen bir düdük, kaldırılmış bir el ya da bir alkış, hem güvenlik hem de kural ihlallerini sakin bir şekilde belirtmek için vazgeçilmezdir.

Hangi kuralları neden uyarladığınızı açıklamayı unutmayın. Bu, katılımcıların uyarlamaları belirli kişilere yapılan bir iyilik olarak değil, oyunun bir parçası olarak görmelerine yardımcı olur.

03Küçük yaralanmalara müdahale

Geleneksel oyunlardaki olayların çoğu küçüktür: sıyrıklar, çarpmalar, burkulan ayak bilekleri, bir taşın ya da topun çarptığı bir parmak. Tepkiniz sakin ve tutarlı olmalıdır:

1. 1Başka kimsenin yaralanmaması için kararlaştırdığınız işaretle oyunu durdurun.
2. 2Kişiyi sakin bir şekilde kontrol edin; ne olduğunu ve nerenin acıdığını sorun. Ciddi bir yaralanması olabilecek birini hareket ettirmeyin.
3. 3Yetkinliğiniz dahilinde, ilk yardım çantasını kullanarak temel ilk yardım uygulayın. Eğitimli değilseniz, eğitimli birini çağırın.
4. 4Ciddi bir yaralanma konusunda en ufak bir şüphe varsa acil servisleri arayın.
5. 5Çocuklar söz konusuysa velileri ya da vasileri, gerektiğinde de refakatçiyi bilgilendirin.
6. 6Kaydedin ve gözden geçirin. Ne olduğunu not edin ve tekrar yaşanmaması için alanı, malzemeyi ya da kuralları uyarlayın.

04Çatışmaya müdahale

Tartışmalar oyunun olağan bir parçasıdır – özellikle kuralların esnek olduğu oyunlarda. İyi yönetildiğinde bir öğrenme fırsatına dönüşürler. Dijital Araç Seti şunları önerir:

• Bağırarak sesinizi duyurmaya çalışmak yerine oyunu sakin bir şekilde durdurun.
• Kararlaştırılan temel kurallara dönün: “Başta neye karar vermiştik?”
• Etkin dinlemeyi kullanın: her iki tarafın da sözü kesilmeden kısaca açıklamasına izin verin ve duyduğunuzu onlara geri yansıtın.
• Sınırları tarafsız bir şekilde yeniden belirleyin: taraf tutmaktan kaçının; kişiye değil, davranışa ve kurala odaklanın.
• Esnek olun: çatışmaya oyunun kendisi yol açıyorsa, oyunu uyarlayın ya da yedek bir etkinliğe geçin.

Bazı durumlar yeniden düzenlemeden fazlasını gerektirir. Ayrımcı dil – örneğin performansı cinsiyete, kökene ya da engelliliğe bağlayan sözler – grup normunu dile getirerek, sakin ve net bir şekilde, her seferinde kesilmelidir. Sıfır tolerans uygulamada işte böyle görünür.