Wskazówka dotycząca jakości: jeśli film jest nieostry, kliknij ikonę ustawień ⚙ w odtwarzaczu → Jakość → 1080p.
Rozumiesz już bariery i masz ramy do przeprojektowania gry. Ta lekcja przechodzi do praktyki: jak dostosować prawdziwe tradycyjne gry do czterech grup, które są w centrum I-PLAY – osób z niepełnosprawnościami, osób migranckich i uchodźczych, kobiet i dziewcząt oraz młodzieży w niekorzystnej sytuacji?
Pamiętaj, że celem projektu jest, aby co najmniej 40% z ponad 500 osób uczestniczących pochodziło z grup szczególnie narażonych. Poniższe wskazówki nie są sztywnymi instrukcjami. Jak mówi Profil włączenia I-PLAY, są to punkty wyjścia do namysłu nad tym, jak projekt sesji, język prowadzenia i dynamika grupy powinny odpowiadać na realia, które każda grupa wnosi na zajęcia. I oczywiście jedna osoba może należeć do więcej niż jednej grupy.
01Zasady adaptacji według grup
| Grupa | Kluczowe bariery, których można się spodziewać | Podejście do adaptacji |
|---|---|---|
| Osoby z niepełnosprawnościami | Niedostępne przestrzenie; odległości i tempo; równowaga i koordynacja; niepełnosprawność wzroku lub słuchu | Poznaj konkretne potrzeby przed sesją i przygotuj przestrzeń. Pamiętaj, że niepełnosprawność ruchowa, sensoryczna i intelektualna wymagają różnych rozwiązań. Z wyprzedzeniem dostosuj sprzęt, przestrzeń i sposób poruszania się. Rozdzielaj role tak, aby różne możliwości były postrzegane jako naturalne zróżnicowanie. Przywitaj i poinstruuj osoby towarzyszące. |
| Osoby migranckie i uchodźcze | Język; nieznane zasady i kultura; izolacja; koszty | Zastępuj ustne wyjaśnienia demonstracjami. Naucz się podstawowych komend („stop, start, zmiana, brawo”) w językach osób uczestniczących. Twórz drużyny mieszane z lokalnymi rówieśnikami. Już na początku zaproś uczestników do opowiedzenia o podobnych grach z ich własnych tradycji – dzięki temu „uczenie się cudzej gry” staje się „wymianą gier”. |
| Kobiety i dziewczęta | Stereotypy płciowe; język nacechowany płciowo; odmowa tworzenia par mieszanych, zwłaszcza wśród nastolatków; brak wzorców do naśladowania | Przed rozpoczęciem gry ustal jasne normy grupowe dotyczące języka i składu drużyn. Twórz drużyny mieszane z równym dostępem do wszystkich ról. Dostosowuj odległości do możliwości, nigdy do płci. Tam, gdzie opór przed mieszaniem jest silny, najpierw stwórz wspólne role i wspólną stawkę, zanim zaczniecie rywalizować ponad podziałami płci. |
| Młodzież w niekorzystnej sytuacji | Koszty; odległość od usług (obszary wiejskie); niewielkie wcześniejsze doświadczenie w zorganizowanym sporcie; niska pewność siebie | Wybieraj formaty wymagające minimalnej infrastruktury, które łatwo przenieść poza miasto. Podawaj proste instrukcje i zaplanuj wczesne momenty widocznego sukcesu. Zadbaj o to, by nic – ubrania, sprzęt, dojazd, jedzenie – nie tworzyło widocznej różnicy między tymi, którzy mają, a tymi, którzy nie mają. |
02Przykład 1: sztafeta Lokotxak (Kraj Basków, Hiszpania)
Lokotxak to jedna z herri kirolak, czyli baskijskich sportów wiejskich. Gracze biegną od kosza, zabierają najbliższą lokotxę (drewnianą kolbę kukurydzy) z linii, przynoszą ją z powrotem, wrzucają do kosza i ustawiają się na końcu kolejki, aż zostaną zebrane wszystkie lokotxak. Gra wywodzi się ze zbiorów kukurydzy w baskijskim gospodarstwie. Liczą się w niej szybkość i koordynacja, a nie siła. Adaptacje z karty gry I-PLAY obejmują:
- Niepełnosprawności: zmniejsz odległości między lokotxak do możliwości ruchowych osoby uczestniczącej; pozwól iść zamiast biec; podnieś kosz tak, by można go było dosięgnąć z pozycji siedzącej lub z wózka; graj w parze lub – w przypadku niepełnosprawności wzroku – z widzącym przewodnikiem, który towarzyszy osobie uczestniczącej wzdłuż linii.
- Osoby migranckie i uchodźcze: przed startem zademonstruj całą rundę, używając gestów zamiast słów; twórz drużyny mieszane; zapytaj uczestników o gry sztafetowe lub zbierackie z ich krajów pochodzenia.
- Kobiety i dziewczęta: drużyny mieszane od samego początku, z równym dostępem do wszystkich ról; dostosowuj odległości do możliwości, a nie do płci.
- Młodzież w niekorzystnej sytuacji: lokotxak można zastąpić gładkimi kamieniami lub kulkami z papieru, a kosze – wiadrami z recyklingu; żadnej bariery kosztowej.
Element UDL: wyznacz dwie lub trzy linie z różnymi odstępami i pozwól każdemu graczowi wybierać linię w każdej kolejce. Nadal liczy się wspólny wynik drużyny, a nikt nie zostaje wyróżniony.
03Przykład 2: Mendil kapmaca – porwij chusteczkę (Turcja)
Dwie drużyny ustawiają się naprzeciw siebie. Neutralna osoba stoi pośrodku z chusteczką. Po wywołaniu numeru odpowiadający mu gracz z każdej drużyny biegnie na środek; ten, kto chwyci chusteczkę, musi wrócić na swoją bezpieczną linię, nie dając się dotknąć. Gra nagradza szybkie decyzje, wyczucie czasu i równowagę bardziej niż siłę. Adaptacje z karty gry obejmują:
- Niepełnosprawności: skróć dystans sprintu z 20 m do 8–10 m; w przypadku osób korzystających z pomocy w poruszaniu się graj w tempie szybkiego marszu, w którym obaj gracze utrzymują jedną stopę na ziemi; w przypadku niepełnosprawności wzroku użyj jaskrawej chusteczki z małym dzwoneczkiem wszytym w róg oraz widzącego przewodnika biegnącego obok.
- Osoby migranckie i uchodźcze: wywołuj graczy za pomocą kolorów, pachołków lub sygnałów ręką zamiast wypowiadanych numerów; najpierw pokaż cichą rundę pokazową; łącz osoby nowo przybyłe w pary z lokalnymi rówieśnikami.
- Kobiety i dziewczęta: drużyny mieszane z równym dostępem do każdej roli; dobieranie par według podobnej szybkości lub możliwości, a nie według płci.
- Wszyscy: stosuj system punktowy zamiast eliminowania graczy i uzgodnijcie bezpieczną zasadę dotknięcia (lekkie dotknięcie otwartą dłonią między barkami a pasem), aby zmniejszyć niepokój związany z kontaktem.
04Inne gry warte poznania
Niektóre gry I-PLAY są włączające niemal z założenia. Cyfrowy Zestaw Narzędzi zauważa, że Juego de la pesca (gra w łowienie ryb) i Carrera de caracoles (wyścig ślimaków) opierają się na precyzji ruchów dłoni i koncentracji, a nie na sile fizycznej, więc wymagają mniejszych adaptacji. Dokuz kiremit (9 płytek) łączy strategię z aktywnością fizyczną, co pomaga wyrównać szanse. Gra w klasy i skakanka występują w różnych odmianach niemal w każdej kulturze – to idealny punkt wyjścia do wymiany międzykulturowej. Zawsze sprawdzaj sekcję 7 każdej karty gry na i-play.abarka.org, aby poznać konkretne adaptacje.
- ✓Każda grupa wnosi inne bariery, ale cztery dźwignie są zawsze te same: przestrzeń, zasady, sprzęt i role.
- ✓Lokotxak i Mendil kapmaca pokazują, jak drobne zmiany – odległość, tempo, sygnały dźwiękowe, sygnały kolorami – otwierają grę na znacznie więcej graczy.
- ✓Dostosowuj do możliwości, nigdy do płci, i proponuj aktywną grę przed rolami alternatywnymi.
- ✓Zapraszanie uczestników do dzielenia się własnymi grami zamienia włączenie w wymianę.
- 1Która z 12 gier I-PLAY najlepiej pasowałaby do grupy, z którą pracujesz, i dlaczego?
- 2W którym miejscu adaptacja stosowana przez Ciebie w przeszłości mogła sprawić, że ktoś poczuł się wyraźnie inny?