Wskazówka dotycząca jakości: jeśli film jest nieostry, kliknij ikonę ustawień ⚙ w odtwarzaczu → Jakość → 1080p.
„Było naprawdę dobrze!” brzmi życzliwie, ale nikomu nie pomaga się rozwijać. „To w ogóle nie zadziałało” może być szczere, ale również rzadko pomaga. Informacja zwrotna bez struktury zwykle sprowadza się do ogólnikowej zachęty albo bezużytecznej krytyki. W tej lekcji poznasz prostą strukturę, dzięki której informacja zwrotna staje się konkretna, sprawiedliwa i przydatna: model SBI.
01Czym jest model SBI?
SBI oznacza Sytuacja – Zachowanie – Wpływ (ang. Situation – Behaviour – Impact). Osoba udzielająca informacji zwrotnej:
- Sytuacja: wskazuje dokładny moment. Kiedy i gdzie to się wydarzyło?
- Zachowanie: opisuje dokładne działanie – co osoba prowadząca faktycznie powiedziała lub zrobiła, tak jak zarejestrowałaby to kamera. Bez interpretacji i bez etykietowania.
- Wpływ: opisuje obserwowalny skutek dla grupy lub dla niej samej jako osoby obserwującej.
Model wymusza konkretność. Zamiast oceniać osobę, opisujesz moment, działanie i jego konsekwencję. Dzięki temu informację zwrotną łatwiej usłyszeć i znacznie łatwiej na jej podstawie działać. Umiejętność udzielania i przyjmowania takiej informacji zwrotnej to jedna z kompetencji zawodowych w całym programie szkolenia I-PLAY, które najłatwiej przenieść na inne obszary.
02SBI w praktyce: przykłady
| Ogólnikowa informacja zwrotna | Informacja zwrotna w modelu SBI |
|---|---|
| „Twoje wyjaśnienie było niejasne.” | „Kiedy przedstawiano zasady gry Dokuz kiremit (S), punktacja została szczegółowo omówiona, zanim pokazana została choćby jedna runda (B). Kilka osób spojrzało po sobie, a dwie zadały dwukrotnie to samo pytanie (I).” |
| „Świetna energia!” | „Na początku drugiej rundy gry Skakanka (S) głośno odliczano rytm i klaskano razem z grupą (B). Wszyscy się przyłączyli, łącznie z dwiema osobami, które wcześniej stały z boku (I).” |
| „Nie było to wystarczająco włączające.” | „Podczas wybierania drużyn do gry Kaleli yakan top (S) dwie osoby uczestniczące zostały poproszone o wybranie swoich drużyn (B). Trzy osoby wybrane jako ostatnie przez całą pierwszą rundę stały z założonymi rękami (I).” |
| „Dobrze poradzono sobie z konfliktem.” | „Kiedy dwie osoby grające pokłóciły się o punkt w grze Gra w kule (S), gra została przerwana, każda z nich została poproszona o wyjaśnienie, co widziała, a grupie przypomniano uzgodnioną zasadę (B). Kłótnia ustała i obie osoby grały dalej (I).” |
Zwróć uwagę, że przykłady SBI obejmują zarówno mocne strony, jak i obszary do poprawy. Pozytywna informacja zwrotna jest równie cenna, jeśli jest konkretna: osoba prowadząca dowiaduje się dokładnie, co warto powtarzać.
03Od informacji zwrotnej do dialogu
SBI to punkt wyjścia, a nie werdykt. Po przekazaniu zaobserwowanego wpływu rozpocznij krótką rozmowę:
- „Jaki był Twój cel w tamtym momencie?”
- „Jak to wyglądało z Twojej perspektywy?”
- „Co można by wypróbować następnym razem?”
Osoba prowadząca często wie coś, czego osoba obserwująca nie wie – na przykład, że ktoś z uczestników miał szczególną potrzebę. Pytanie sprawia, że informacja zwrotna pozostaje pełna szacunku i oparta na współpracy.
04Jak dobrze udzielać informacji zwrotnej
- Nie zwlekaj. Przekaż informację zwrotną wkrótce po sesji, póki wspomnienia są świeże.
- Notuj podczas obserwacji. Zapisuj moment oraz dokładne słowa lub działania, aby Twoja informacja zwrotna była precyzyjna.
- Skup się na tym, co można zmienić. Komentuj działania, a nie osobowość, akcent czy wygląd.
- Mów zwięźle. Dwie lub trzy dobrze dobrane uwagi w formacie SBI są bardziej przydatne niż dziesięć.
- Stawiaj na szczegółowość, pomocność i życzliwość. To trzy cechy, których wymaga program szkolenia.
05Jak dobrze przyjmować informację zwrotną
- Wysłuchaj do końca, zanim odpowiesz.
- Zadawaj pytania doprecyzowujące zamiast się bronić: „Czy możesz powiedzieć więcej o swoich obserwacjach?”
- Podziękuj. Udzielenie szczerej informacji zwrotnej wymaga odwagi.
- Wybierz, na co zareagujesz. Nie musisz przyjmować każdej uwagi, ale zapisz je wszystkie w swoim dzienniku refleksyjnym.
06Bezpieczna informacja zwrotna
Szczera informacja zwrotna pojawia się tylko w grupie, w której ludzie czują się bezpiecznie. Przed koleżeńską rundą ćwiczeniową wspólnie uzgodnijcie kilka zasad, tak jak z osobami uczestniczącymi: opisujemy, nie oceniamy; to, co zostało powiedziane, zostaje w grupie; każdy udziela i przyjmuje informację zwrotną. Jako osoba prowadząca rundę informacji zwrotnej zacznij od pokazania, jak stosować SBI, aby inni mogli pójść za Twoim przykładem.
- ✓SBI – Sytuacja, Zachowanie, Wpływ – zamienia informację zwrotną w konkretny, obserwowalny opis zamiast oceny.
- ✓Stosuj SBI zarówno do mocnych stron, jak i do obszarów do poprawy.
- ✓Po informacji w modelu SBI zadaj pytanie otwarte, aby zamienić ją w dialog.
- ✓Najpierw uzgodnijcie zasady: informacja zwrotna działa tylko wtedy, gdy grupa czuje się bezpiecznie, udzielając jej i ją przyjmując.
- 1Jak ujęcie informacji zwrotnej w ramy takie jak SBI zmienia to, co zostaje powiedziane, i to, jak zostaje przyjęte?
- 2Jak możesz sprawić, by osoby w Twojej grupie czuły się bezpiecznie, udzielając sobie nawzajem szczerej informacji zwrotnej i ją przyjmując?