„Jeśli masz świetną lekcję, a nikt na nią nie przychodzi, to tak, jakby jej nie było”. To zdanie z programu szkolenia I-PLAY streszcza cały Moduł 4. Poprowadzenie dobrej gry to tylko połowa pracy. Druga połowa to praca ze społecznością, która dzieje się przed sesjami, między nimi i po nich: budowanie relacji, szukanie sojuszników i tworzenie warunków, dzięki którym inicjatywa przetrwa dłużej niż jedno wydarzenie czy jeden cykl finansowania.

Ta pierwsza lekcja zaczyna się tam, gdzie zaczyna się każda dobra inicjatywa społeczna: nie od tego, czego brakuje, ale od tego, co już jest.

01Od potrzeb do zasobów

Wiele projektów zaczyna się od diagnozy potrzeb: jakie problemy ma ta okolica, czego brakuje, co nie działa? To przydatne informacje, ale zwykle przedstawiają społeczności jako zbiór braków – a ludzi rzadko motywuje to, że opisuje się ich jako problem.

Mapowanie zasobów odwraca to pytanie: jakie mocne strony, sieci kontaktów, miejsca i wiedza już tu są? Program szkolenia I-PLAY zwraca uwagę, że podejście oparte na zasobach konsekwentnie daje trwalsze inicjatywy niż programy projektowane odgórnie, ponieważ opiera się na tym, na czym ludziom już zależy i nad czym mają kontrolę.

02Pięć rodzajów zasobów społeczności

03Dlaczego gry tradycyjne tak dobrze pasują do mapowania zasobów

Gry tradycyjne same w sobie są zasobem społeczności. Żyją we wspomnieniach ludzi i zrodziły się z codziennego życia – Lokotxak wyrosły na przykład ze zbiorów kukurydzy w baskijskim gospodarstwie. Kiedy pytasz starszego sąsiada lub sąsiadkę, jak kiedyś się bawili, nie tylko zbierasz zasady: doceniasz ich wiedzę jako cenną. To docenienie jest często pierwszym krokiem do ich aktywnego zaangażowania.

Gry tradycyjne potrzebują też bardzo niewiele: kamieni, kolb kukurydzy, sznurków, kredy. Kolumny „miejsca” i „materiały” na Twojej mapie zasobów są często pełne, zanim wydasz cokolwiek.

04Przykład z I-PLAY

Od samego początku I-PLAY opierał się na lokalnych zasobach. Podczas spotkania inaugurującego projekt w marcu 2026 r. partnerzy odwiedzili Kroma – stowarzyszenie rękodzielnicze i zajmujące się edukacją społeczną w Errenterii. Kroma jest dziś jednym z lokalnych sojuszników projektu, obok gminnych wydziałów sportu Oiartzun i Errenterii, z którymi planowana jest współpraca. Zamiast tworzyć nowe struktury od zera, projekt łączy się z organizacjami, które już cieszą się zaufaniem oraz mają miejsca i odbiorców w swoich okolicach. Ta sama logika zaprowadziła ABARKA na JOLASean 2026 w Errenterii – istniejące wydarzenie, na którym rodziny już się gromadziły. Więcej na ten temat przeczytasz w Lekcji 4.3.

05Jak przeprowadzić proste warsztaty mapowania zasobów

1. 1Zbierz małą, zróżnicowaną grupę – na przykład osobę pracującą z młodzieżą, nauczyciela lub nauczycielkę, dwie lub trzy osoby młode i starszego sąsiada lub sąsiadkę.
2. 2Narysuj przybliżoną mapę okolicy lub miejscowości na dużym arkuszu papieru.
3. 3Dodawajcie karteczki samoprzylepne w pięciu kolorach, po jednym dla każdego z powyższych rodzajów zasobów. Każda osoba dopisuje to, co wie.
4. 4Szukajcie powiązań: która osoba jest związana z którą organizacją, miejscem lub wydarzeniem?
5. 5Uzgodnijcie jeden lub dwa „łatwe sukcesy” – na przykład dołączenie do istniejącego festynu zamiast tworzenia nowego.

Włącz do tego mapowania młodzież z grup marginalizowanych. Często zna zasoby, które profesjonaliści przeoczają: podwórko, na którym wszyscy spotykają się po szkole, stowarzyszenie, któremu ufa ich rodzina, osobę, której naprawdę by posłuchali.