Wskazówka dotycząca jakości: jeśli film jest nieostry, kliknij ikonę ustawień ⚙ w odtwarzaczu → Jakość → 1080p.
Większość urazów i incydentów podczas sesji w społeczności nie wynika z samej gry, lecz z rzeczy, których nikt nie sprawdził: mokrej podłogi, luźnej płytki, strefy rzutów tuż przy wejściu, ławki na trasie biegu. Ocena ryzyka to po prostu nawyk zauważania takich rzeczy, zanim zrobią to osoby uczestniczące. W tej lekcji poznasz prostą metodę krok po kroku, przygotowaną z myślą o pozaformalnych, społecznościowych warunkach – bez potrzeby specjalistycznego przeszkolenia.
01Czym jest ocena ryzyka?
Ocena ryzyka to uporządkowany sposób odpowiedzi na trzy pytania przed sesją: Co może pójść nie tak? Jak bardzo jest to prawdopodobne i jak poważne? Co zrobię, aby to ograniczyć? W sporcie zawodowym często zajmują się tym specjaliści. W pracy z młodzieżą i w sporcie społecznościowym jest to zwykle zadanie osoby prowadzącej. Program I-PLAY oczekuje, że osoby prowadzące będą potrafiły przeprowadzić podstawową ocenę ryzyka zarówno dla sesji na zewnątrz, jak i w pomieszczeniu.
02Krok po kroku
- 1Poznaj swoją grupę. Ile osób uczestniczy? W jakim wieku? Czy są wśród nich osoby z niepełnosprawnościami, problemami zdrowotnymi, ograniczoną mobilnością lub niewielkim doświadczeniem? Czy istnieją potrzeby językowe, które mogą wpłynąć na zrozumienie instrukcji bezpieczeństwa? Zaplanuj adaptacje z wyprzedzeniem, zamiast improwizować.
- 2Sprawdź przestrzeń. Obejdź cały teren, zanim przyjdą osoby uczestniczące. Zwróć uwagę na nawierzchnię, granice, przeszkody, wyjścia, oświetlenie oraz dostęp dla wózków inwalidzkich i innych pomocy w poruszaniu się.
- 3Sprawdź sprzęt. Obejrzyj każdy przedmiot pod kątem ostrych krawędzi, pęknięć, drzazg, zagrożeń związanych z ciężarem i stabilności. Drewniany kij, ciężki krążek czy stos płytek wymagają jasno wyznaczonych granic bezpieczeństwa. Miej pod ręką apteczkę.
- 4Zidentyfikuj zagrożenia i oceń je. W przypadku każdego zagrożenia zastanów się, jak prawdopodobne jest, że wyrządzi szkodę, i jak poważna byłaby ta szkoda. Skup swoją energię na ryzykach, które są zarazem prawdopodobne i poważne.
- 5Ustal środki zapobiegawcze. Usuń zagrożenie, jeśli możesz; jeśli nie – ogranicz je (przenieś aktywność, wyznacz strefę bezpieczeństwa, zmień sprzęt, dostosuj zasadę).
- 6Zaplanuj działania na wypadek sytuacji nagłych. Wiedz, gdzie jest apteczka, kto może udzielić pierwszej pomocy, jak wezwać służby ratunkowe i gdzie znajduje się najbliższe wyjście lub miejsce zbiórki.
- 7Weryfikuj w trakcie sesji i po niej. Warunki się zmieniają: zaczyna padać, grupa się męczy, dochodzą kolejne osoby. Reaguj na bieżąco i zanotuj, co zmienisz następnym razem.
03W pomieszczeniu i na zewnątrz: różne zagrożenia
| Miejsce | Typowe zagrożenia | Możliwe środki zapobiegawcze |
|---|---|---|
| W pomieszczeniu (sala gimnastyczna, sala, klasa) | Śliska podłoga, ściany i narożniki blisko pola gry, meble, słaba wentylacja, ograniczona przestrzeń do gier z rzucaniem | Oczyść i oznacz pole gry, zachowaj bezpieczny odstęp od ścian, używaj miększych lub lżejszych przedmiotów, planuj kierunek rzutów z dala od drzwi |
| Na zewnątrz (park, plac, boisko szkolne) | Nierówne lub mokre podłoże, szkło lub śmieci, ruch uliczny, słońce i upał, zimno, przechodnie, odległość od toalet i wody | Sprawdź i uprzątnij teren, wyraźnie oznacz granice, wybieraj zacienione miejsca, planuj przerwy na picie wody, podczas wydarzeń publicznych wyznacz osobę pilnującą obrzeży terenu |
04Lista kontrolna bezpieczeństwa przed sesją
| Do sprawdzenia | Zrobione? |
|---|---|
| Przestrzeń jest dostępna dla wszystkich osób uczestniczących (wejścia, nawierzchnia, toalety) | ☐ |
| Granice i strefy bezpieczeństwa (np. strefy rzutów lub oczekiwania) są wyraźnie oznaczone | ☐ |
| Przeszkody, śmieci i zagrożenia zostały usunięte lub oznaczone | ☐ |
| Cały sprzęt sprawdzono pod kątem ostrych krawędzi, ciężaru i stabilności | ☐ |
| Pomoce adaptacyjne (np. jaskrawsze piłki, lżejsze kije) są przygotowane i włączone do gry tak, by nikogo nie wyróżniać | ☐ |
| Apteczka jest na miejscu i ktoś umie z niej korzystać | ☐ |
| Znane są kontakty alarmowe oraz najbliższe wyjście lub miejsce zbiórki | ☐ |
| Znane są szczególne potrzeby osób uczestniczących, a adaptacje są zaplanowane | ☐ |
| Zebrano pisemne zgody na zdjęcia/nagrania wideo (zgoda rodziców w przypadku osób poniżej 18 lat) | ☐ |
| W razie potrzeby zapewniono wodę, cień lub ogrzewanie | ☐ |
05Wspólna odpowiedzialność
Jedno z pytań przewodnich tego modułu dotyczy tego, gdzie zaczyna się i kończy odpowiedzialność osoby prowadzącej oraz kto jeszcze ją współdzieli. Odpowiadasz za zaplanowanie i przeprowadzenie bezpiecznej sesji, ale nie działasz w pojedynkę: swoją rolę mają organizacja goszcząca, zarządcy obiektu, osoby towarzyszące, rodzice lub opiekunowie prawni oraz same osoby uczestniczące. Zaangażuj ich. Poinstruowanie osoby towarzyszącej, ustalenie z zarządcą obiektu, kto sprawdza przestrzeń, czy poproszenie osób uczestniczących o zgłaszanie zauważonych zagrożeń – wszystko to w zdrowy sposób rozkłada odpowiedzialność.
- ✓Podstawowa ocena ryzyka odpowiada na pytania: co może pójść nie tak, jak bardzo jest to prawdopodobne i poważne oraz co z tym zrobię?
- ✓Postępuj według kroków: poznaj grupę, sprawdź przestrzeń, sprawdź sprzęt, oceń zagrożenia, zaplanuj środki zapobiegawcze i działania na wypadek sytuacji nagłych, weryfikuj.
- ✓Sesje w pomieszczeniu i na zewnątrz wiążą się z różnymi zagrożeniami; dostosuj kontrole do miejsca.
- ✓Bezpieczeństwo to wspólna odpowiedzialność – zaangażuj zarządcę obiektu, osoby towarzyszące i osoby uczestniczące.
- 1Jakie zagrożenie w Twojej zwykłej przestrzeni przestało zwracać Twoją uwagę, bo widzisz je na co dzień?