Zdjęcie uśmiechniętej grupy podczas gry Gra w klasy wydaje się niewinne. Udostępnione w internecie może być oglądane przez każdego, wszędzie, przez lata. Dla młodej osoby uchodźczej, młodej osoby w pieczy zastępczej czy kogoś, kto ucieka przed trudną sytuacją rodzinną, jedno rozpoznawalne zdjęcie może stworzyć realne zagrożenie. Praca cyfrowa z grami tradycyjnymi niesie ze sobą wielkie możliwości – i realną odpowiedzialność. Ta lekcja dotyczy obu tych kwestii.

01Otwarte platformy nie znają granic

Program szkolenia I-PLAY mówi o tym wprost: wszelkie informacje udostępnione na otwartej platformie mogą zobaczyć ludzie na całym świecie. Wiele młodych osób, z którymi pracujesz, pochodzi ze środowisk defaworyzowanych lub niebezpiecznych. Nigdy nie publikuj niczego, co mogłoby posłużyć do ich zidentyfikowania – bez względu na to, jak niewinnie czy od niechcenia to robisz.

Ta zasada dotyczy platformy I-PLAY, mediów społecznościowych, grup w komunikatorach oraz strony internetowej Twojej organizacji.

02Zgoda: przed, nie po

Podejście I-PLAY do zdjęć i filmów jest proste:

• Najpierw zgoda na piśmie. Uzyskaj świadomą, pisemną zgodę każdej osoby przed zrobieniem jakichkolwiek zdjęć lub nagrań wideo – nie po fakcie.
• Zgoda rodziców w przypadku osób poniżej 18 lat. W przypadku osób małoletnich potrzebujesz pisemnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego.
• Świadoma, czyli zrozumiała. Wyjaśnij, w języku zrozumiałym dla danej osoby, co zostanie nagrane, gdzie zostanie opublikowane i na jak długo. Pomagają w tym prosty język i przetłumaczone formularze.
• Zgodę można wycofać. Ułatw ludziom zmianę zdania i wiedz, jak usunąć zdjęcie, jeśli tak się stanie.
• Sprawdź, zanim pokażesz. Zanim użyjesz jakichkolwiek materiałów podczas sesji, upewnij się, że każda osoba, która się w nich pojawia, wyraziła zgodę.

03RODO w codziennej praktyce

Unijne ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO) chroni dane osobowe ludzi, a zdjęcia przedstawiające rozpoznawalną osobę są danymi osobowymi. Nie musisz być prawnikiem, ale potrzebujesz dobrych nawyków:

• Zbieraj tylko te dane, których naprawdę potrzebujesz (na przykład do listy obecności lub ewaluacji).
• Przechowuj formularze zgody, listy i materiały w bezpieczny sposób i nie trzymaj ich dłużej, niż to konieczne.
• Nie udostępniaj danych kontaktowych ani zdjęć osób uczestniczących w otwartych grupach.
• Przestrzegaj polityki ochrony danych swojej organizacji, a w razie wątpliwości pytaj osobę za nią odpowiedzialną.

04Nigdy nie ujawniaj tożsamości osób w trudnej sytuacji

Nawet gdy masz zgodę, zadaj sobie pytanie: czy to zdjęcie lub ten wpis mogą narazić kogoś na niebezpieczeństwo? Osoby uczestniczące pochodzące ze środowisk wrażliwych lub defaworyzowanych nigdy nie mogą być rozpoznawalne w żadnych materiałach udostępnianych publicznie i nie wolno udostępniać żadnych danych umożliwiających identyfikację osób małoletnich. Praktyczne rozwiązania to m.in.:

• fotografowanie dłoni, sprzętu i samej gry zamiast twarzy;
• szerokie ujęcia od tyłu lub z daleka;
• brak imion, nazw szkół, lokalizacji i podpisów, które mogłyby pozwolić kogoś zidentyfikować;
• sprawdzanie tła pod kątem tabliczek z nazwami ulic, mundurków lub innych wskazówek.

Pamiętaj o zasadzie zapisanej w Programie szkolenia: nie dokumentujemy ani nie udostępniamy tożsamości osób uczestniczących dla zwiększenia widoczności, jeśli w jakikolwiek sposób narusza to ich godność lub bezpieczeństwo.

05Dostępne treści cyfrowe

Włączenie cyfrowe to druga strona etyki cyfrowej. Gdy tworzysz lub udostępniasz treści, zadbaj o to, by mogło z nich korzystać jak najwięcej osób:

• WCAG. Wytyczne dotyczące dostępności treści internetowych (WCAG) są międzynarodowym punktem odniesienia dla dostępnych treści cyfrowych. Podstawowe kroki to m.in. dobry kontrast kolorów, czytelne nagłówki i opisy alternatywne do zdjęć.
• Napisy. Filmy powinny zawierać napisy lub wskazówki wizualne, aby wspierać osoby z niepełnosprawnością słuchu oraz osoby napotykające bariery językowe.
• Prosty język. Używaj krótkich zdań i codziennych słów, unikaj żargonu. Uwzględnia to różne poziomy umiejętności czytania i ułatwia tłumaczenie.
• Zasady przedstawione wizualnie i za pomocą ikon. Obrazy i ikony mogą objaśnić grę ponad barierami językowymi i niezależnie od umiejętności czytania.
• Kontekst kulturowy. Dobre tłumaczenie to nie tylko słowa: sprawdź, czy żadne określenia nie mogą zostać odebrane jako obraźliwe lub wykluczające.