Espazioa egiaztatu duzu, materiala prestatu eta baimen-orriak jaso. Orain hogei gazte dituzu aurrean: batzuk pozik, beste batzuk urduri, eta beste batzuk ez daude ziur hor egon nahi duten. Hurrengo bost minutuek – arauak nola azaltzen dituzun – saio osoa baldintzatuko dute. Eta uneren batean zerbait gaizki aterako da: belaun urratu bat, puntu bati buruzko eztabaida bat. Ikasgai honek bi une horiek jorratzen ditu.

01Arauak komunikatzea, inklusio-modu gisa

I-PLAY curriculumak galdera indartsu bat egiten du: zergatik da arauak komunikatzea bera inklusio-modu bat, eta nolakoa da huts egiten duenean? Azalpena luzea, azkarra eta ahozkoa soilik denean, isilean baztertzen ditu zenbait pertsona: hizkuntza partekatzen ez dutenak, entzumen-urritasuna edo adimen-desgaitasuna dutenak, eta, besterik gabe, urduri daudenak. Azalpen on batek bermatzen du denek ulermen berarekin hasten dutela jokoa.

02Azalpen irisgarri baterako sei printzipio

1. 1Erakutsi, ez kontatu soilik. Erakutsi jokoa boluntario batzuekin. Tresna-kutxa Digitalak gomendatzen du ahozko azalpen luzeak erakustaldi fisikoarekin ordeztea.
2. 2Izan laburra. Azaldu hasteko behar dena soilik. Gehitu xehetasunak jokoak aurrera egin ahala.
3. 3Erabili oinarrizko agindu gutxi batzuk. Adostu seinale sinpleak, hala nola «gelditu», «aurrera», «aldatu» eta «ondo egina» – eta, talde eleaniztunetan, ikasi itzazu parte-hartzaileen hizkuntzetan saioaren aurretik.
4. 4Erabili euskarri bisualak. Markatu eremuak koloreekin edo konoekin, erabili ikonodun arau-txartelak edo arauen hizkera argiko bertsioak.
5. 5Egiaztatu ulermena azterketarik egin gabe. Egin proba-txanda labur bat, «Denek ulertu duzue?» galdetu beharrean.
6. 6Adostu jokoa gelditzeko seinaleak. Txistu bat, esku altxatu bat edo «geldi» esan nahi duen txalo bat ezinbestekoak dira segurtasunerako eta arau-hausteak lasai adierazteko.

Gogoratu azaltzea zein arau egokitu dituzun eta zergatik. Horri esker, parte-hartzaileek egokitzapenak jokoaren parte gisa ikusten dituzte, ez pertsona jakin batzuei egindako mesede gisa.

03Lesio arinei erantzutea

Joko tradizionaletako gorabehera gehienak arinak dira: urradurak, kolpeak, orkatila bihurrituak, harri batek edo pilota batek jotako hatz bat. Zure erantzunak lasaia eta koherentea izan behar du:

1. 1Gelditu jokoa adostutako seinalea erabiliz, beste inork min har ez dezan.
2. 2Begiratu pertsonari lasai, eta galdetu zer gertatu den eta non duen mina. Ez mugitu lesio larria izan dezakeen inor.
3. 3Eman oinarrizko lehen sorospenak zure gaitasunen barruan, lehen sorospenetako kutxa erabiliz. Prestakuntzarik ez baduzu, deitu prestakuntza duen norbaiti.
4. 4Deitu larrialdi-zerbitzuei lesio larri baten zalantzarik txikiena baduzu.
5. 5Jakinarazi gurasoei edo tutoreei adingabeen kasuan, eta laguntzaileari, hala badagokio.
6. 6Erregistratu eta berrikusi. Idatzi zer gertatu den eta egokitu espazioa, materiala edo arauak berriz gerta ez dadin.

04Gatazkei erantzutea

Eztabaidak jolasaren ohiko zati dira – batez ere arauak malguak diren jokoetan. Ondo kudeatuz gero, ikasteko aukera bihurtzen dira. Tresna-kutxa Digitalak hau iradokitzen du:

• Eten jokoa lasai, oihuka gainetik hitz egin beharrean.
• Itzuli adostutako oinarrizko arauetara: «Zer adostu genuen hasieran?»
• Erabili entzute aktiboa: utzi alde bakoitzari laburki azaltzen, eten gabe, eta errepikatu entzun duzuna.
• Berrezarri mugak modu neutroan: ez hartu inoren alde, jarri arreta jokabidean eta arauan, ez pertsonan.
• Izan malgua: jokoa bera bada gatazkaren eragilea, egokitu edo aldatu ordezko jarduera batera.

Egoera batzuek mugak berrezartzea baino gehiago eskatzen dute. Hizkera diskriminatzailea – adibidez, errendimendua generoarekin, jatorriarekin edo desgaitasunarekin lotzen duten iruzkinak – beti eten behar da, lasai eta argi, taldearen araua izendatuz. Horixe da zero tolerantzia praktikan.