«Ikasgai bikaina baduzu eta inor ez bada agertzen, ez da gertatu.» I-PLAY curriculumeko esaldi honek 4. modulu osoa laburbiltzen du. Joko on bat gidatzea lanaren erdia baino ez da. Beste erdia saioen aurretik, artean eta ondoren egiten den komunitate-lana da: harremanak eraikitzea, aliatuak aurkitzea eta ekimen batek ekitaldi bakar baten edo finantzaketa-ziklo bakar baten ondoren iraun dezan baldintzak sortzea.
Lehen ikasgai hau komunitate-ekimen on oro hasten den tokitik hasten da: ez falta denetik, baizik eta dagoeneko badagoenetik.
01Beharretatik baliabideetara
Proiektu asko beharren ebaluazio batekin hasten dira: zer arazo ditu auzo honek, zer falta da, zer dago gaizki? Informazio baliagarria da, baina komunitateak gabezien multzo gisa aurkezteko joera du – eta jendea gutxitan motibatzen da arazo gisa deskribatzen dutenean.
Baliabideen mapaketak galdera irauli egiten du: zer indargune, sare, espazio eta ezagutza daude dagoeneko? I-PLAY curriculumak dioenez, baliabideetan oinarritutako ikuspegi honek goitik beherako programa-diseinuak baino ekimen iraunkorragoak sortzen ditu modu koherentean, jendeari dagoeneko axola zaizkion eta haren esku dauden gauzetan oinarritzen delako.
02Komunitateko bost baliabide mota
| Baliabide mota | Galdera gidaria | Adibideak joko tradizionaletarako |
|---|---|---|
| Pertsonak eta ezagutza | Nork ezagutzen, gogoratzen edo maite ditu joko hauek? | Jokoak oraindik gogoratzen dituzten komunitateko adinekoak; interesa izan dezakeen gorputz-hezkuntzako irakasle bat; dagoeneko kale-jokoetan aritzen diren gazteak |
| Erakundeak eta sareak | Nork biltzen du jendea dagoeneko? | Komunitate-ekitaldiak antolatzen dituzten auzo-elkarteak; gazte-taldeak eta gaztelekuak; kultura-, migratzaile- edo emakume-elkarteak; eskulangintza- eta gizarte-hezkuntza taldeak |
| Espazioak | Non joka dezake jendeak modu seguruan eta doan? | Plazak, parkeak, eskola-patioak, kiroldegiak, barne-patioak, gizarte-etxeak |
| Ekitaldiak eta egutegiak | Noiz biltzen da komunitatea dagoeneko? | Herriko jaiak, ikastetxeetako ate irekiko jardunaldiak, urtaroetako ospakizunak, azokak, udal-kirol asteak |
| Instituzioak eta baliabideak | Nork ireki ditzake ateak, mailegatu materiala edo eman ikusgarritasuna? | Udaleko kirol- eta kultura-sailak, ikastetxeak, liburutegiak, tokiko komunikabideak |
03Zergatik datozen hain ondo joko tradizionalak baliabideen mapaketarekin
Joko tradizionalak berak dira komunitatearen baliabide. Jendearen oroimenean bizi dira, eta eguneroko bizitzatik jaio ziren – Lokotxak, adibidez, euskal baserriko arto-bilketatik sortu zen. Auzoko adineko bati lehen nola jolasten zuen galdetzen diozunean, ez dituzu arauak bakarrik biltzen: haren ezagutza baliotsua dela aitortzen ari zara. Aitortza hori izan ohi da, askotan, haren parte-hartze aktiborako lehen urratsa.
Joko tradizionalek, gainera, oso gutxi behar dute: harriak, artaburuak, sokak, klarionak. Zure baliabide-mapako «espazioak» eta «materialak» zutabeak askotan beteta egoten dira ezer gastatu aurretik.
04I-PLAY-ren adibide bat
Hasiera-hasieratik, I-PLAY-k tokiko baliabideetatik abiatuta egin du lan. 2026ko martxoan, proiektuaren hasiera-bileran, bazkideek Kroma bisitatu zuten, Errenteriako eskulangintza- eta gizarte-hezkuntza elkarte bat. Kroma proiektuaren tokiko aliatuetako bat da orain, Oiartzungo eta Errenteriako udal-kirol sailekin batera, haiekin lankidetza aurreikusita baitago. Egitura berriak hutsetik sortu beharrean, proiektua beren auzoetan dagoeneko konfiantza, espazioak eta publikoa dituzten erakundeekin lotzen da. Logika berak eraman zuen ABARKA Errenteriako JOLASean 2026 ekitaldira, familiak dagoeneko biltzen ziren lehendik zegoen ekitaldi batera – horri buruz gehiago irakurriko duzu 4.3 ikasgaian.
05Baliabideen mapaketa saio sinple bat nola gidatu
- 1Bildu talde txiki eta anitz bat – adibidez, gazte-hezitzaile bat, irakasle bat, bizpahiru gazte eta auzoko adineko bat.
- 2Marraztu auzoaren edo herriaren gutxi gorabeherako mapa bat paper-orri handi batean.
- 3Erantsi bost koloretako itsasteko oharrak, bat goiko baliabide mota bakoitzeko. Bakoitzak dakiena gehitzen du.
- 4Bilatu loturak: zein pertsona dago lotuta zein erakunde, espazio edo ekitaldirekin?
- 5Adostu «garaipen erraz» bat edo bi – adibidez, lehendik dagoen jai batean parte hartzea, berri bat sortu beharrean.
Sartu talde baztertuetako gazteak mapaketa honetan. Profesionalek ikusten ez dituzten baliabideak ezagutu ohi dituzte: eskolatik irtetean denak elkartzen diren patioa, beren familiak konfiantza duen elkartea, benetan entzungo luketen pertsona.
- ✓Saioen aurretik, artean eta ondoren egiten den komunitate-lanak erabakitzen du ekimen batek irauten duen ala ez.
- ✓Baliabideen mapaketa indarguneetatik abiatzen da – pertsonak, erakundeak, espazioak, ekitaldiak eta instituzioak –, ez gabezietatik.
- ✓Joko tradizionalak eta haiek gogoratzen dituzten pertsonak komunitatearen baliabideak dira berez.
- ✓Lehendik dauden erakunde eta ekitaldiekin lotzea iraunkorragoa izan ohi da berriak sortzea baino.
- 1Zure komunitateko zein baliabide ez duzu inoiz baliabidetzat hartu orain arte?
- 2Zure inguruan, nork gogoratzen ditu oraindik joko tradizionalak, eta nola gonbida zenitzake ezagutza hori partekatzera?